Á norðurlendska Parkinsonfundinum í Stockholm hevði Anna Ørtvedt frá danska Parkinsonfelagnum eina framløgu um limaskap, ráðgeving og sosialan ójavna. Hon greiddi frá royndunum hjá felagnum við fakligari ráðgeving og frá, hvussu ráðgevingin kann stuðla fólki við Parkinsonsjúku og avvarðandi. Hon legði eisini dent á avbjóðingina at røkka teimum, sum hava størstan tørv á stuðli, men sum ikki altíð sjálv leita sær hjálp.
Ein diagnosa ávirkar nógv lívsøki
Avleiðingarnar av Parkinsonsjúku røkka langt út um sjálva sjúkuna og viðgerðina. Sjúkan kann hava týdning fyri førleika og rørslu, sálarliga heilsu, familjulív, arbeiði, fíggjarlig og sosial rættindi, samskifti, kost og gerandisdagin sum heild.
Spurningurin er tí ikki bara, hvat hendir við kroppinum, men eisini, hvussu ein kann liva sítt lív við Parkinsonsjúku.
Danska Parkinsonfelagið hevur eitt tvørfakligt ráðgevaranet við serkunnleika á 11 ymiskum økjum. Har eru millum annað neurologur, sjúkrarøktarfrøðingur, fysioterapeutur, sálarfrøðingur, sosialráðgevi, ergoterapeutur, logopedur, kostráðgevi, tannlækni og løgfrøðiligir ráðgevar.
Ráðgevingin er ókeypis og opin fyri øllum. Tað er ikki neyðugt at vera limur í danska Parkinsonfelagnum fyri at fáa ráðgeving.
Meira enn 1.100 samrøður í 2025
Í 2025 tók ráðgevingartænastan ímóti 1.108 áheitanum. Í 2024 vóru tær 1.071. Hetta svarar til ein vøkstur á 3,5 prosent.
Beint oman fyri helvtin av áheitanunum kom frá fólki við Parkinsonsjúku og restin kom frá avvarðandi, heilsustarvsfólki og øðrum í netverkinum kring tann, sum hevur sjúkuna. Ráðgevingin er sostatt eisini ein týðandi stuðul hjá teimum, sum eru um tann sjúka.
Spurningarnir fevndu víða. Fólk spurdu millum annað um sjúkueyðkenni, heilivág og aðra viðgerð. Onnur høvdu spurningar um arbeiði, samstarv við kommununa og stuðul í heiminum. Eisini vóru nógvir spurningar um sálarligar reaktiónir, fysioterapi, samskifti, kost og trupulleikar í gerandisdegnum.
Hetta vísir, at fólk við Parkinsonsjúku og avvarðandi hava tørv á fleiri ymiskum fakligum sjónarhornum. Ráðgevararnir kunnu tí eisini vísa fólki víðari til annan serkunnleika, tá ið tørvur er á tí.
At lurta er ein týðandi partur av ráðgevingini
Faklig ráðgeving snýr seg ikki bara um at hava vitan um Parkinsonsjúku. Hon snýr seg eisini um, hvussu vitanin verður brúkt í samrøðuni.
Í danska Parkinsonfelagnum verður dentur lagdur á, at tørvurin, ynskini og avgerðirnar hjá tí einstaka eru útgangsstøðið. Ráðgevin skal lurta, seta opnar spurningar og hjálpa fólki at skilja sínar møguleikar. Endamálið er ikki bara at geva eitt svar, men eisini at styrkja fólk í at taka avgerðir um sítt egna lív.
Ráðgevingin skal samstundis byggja á trúnað, virðing og greið mørk.
Brúkararnir kenna seg hoyrdar
Frá desember 2025 til mars 2026 eftirmetti danska Parkinsonfelagið ráðgevingina. Tilsamans vórðu 93 spurnabløð send út, og 56 fullfíggjað spurnabløð komu inn aftur.
Øll, sum svaraðu, vóru samd um, at ráðgevin hevði lurtað og skilt teirra støðu. Næstan øll mettu ráðgevan vera fakliga væl fyri og søgdu seg hava fingið svar upp á sínar spurningar. Stórur meiriluti helt, at samrøðan hevði hjálpt teimum víðari, og øll søgdu, at tey vildu brúkt ráðgevingina aftur.
Eftirmetingin vísti eisini á viðurskifti, sum kunnu betrast. Nøkur høvdu havt trupult við at sleppa ígjøgnum á telefonini, og onkur samrøða hevði kenst ov stutt. Einstøk ynsktu ítøkiligari svar ella fleiri spurningar frá ráðgevanum.
Ráðgevingin gevur felagnum týdningarmikla vitan
Hvør samrøða hjálpir fyrst og fremst tí, sum ringir. Men samrøðurnar geva eisini felagnum vitan um, hvørjir trupulleikar ganga aftur, og hvar tørvurin á stuðli er størstur.
Danska Parkinsonfelagið skrásetur evnini í samrøðunum, savnar afturboðan frá brúkarunum og umrøður úrslitini við ráðgevararnar. Hesa vitanina kann felagið brúka til at menna tænasturnar og styrkja arbeiðið fyri betri viðurskiftum hjá fólki við Parkinsonsjúku og avvarðandi.
Ráðgevingin er tí ikki bara ein tænasta. Hon er eisini ein háttur hjá felagnum at lurta eftir, hvat rørir seg millum limir og onnur, sum liva við Parkinsonsjúku.
Tey mest viðbreknu eru torfør at røkka
Ein týðandi partur av framløguni snúði seg um sosialan ójavna. Tað eru serliga tey, sum sjálv megna at leita sær kunning og hjálp, ið gerast limir og brúka tilboðini hjá felagnum. Fólk í viðbreknari støðu kunnu hinvegin vera torførari at røkka.
Eitt dømi er, at felagið hevur nakrar fíggjarligar stuðulsmøguleikar, sum ikki altíð verða nýttar. Tey, sum stuðulin serliga er ætlaður til, hava ikki altíð orkuna ella yvirlitið, sum skal til fyri sjálv at finna fram til hjálpina og søkja um hana.
Felagið hevur onga einfalda loysn á, hvussu tað kann røkka teimum mest viðbreknu. Framløgan vísti tó, at hetta er ein av teimum avbjóðingunum, sum Parkinsonfeløgini eiga at arbeiða víðari við í felag.
At lurta, læra og gera nakað við tað
Boðskapurin í framløguni var, at faklig ráðgeving bæði kann hjálpa tí einstaka og styrkja sjálvt felagið. Tá felagið lurtar eftir fólki við Parkinsonsjúku og avvarðandi, fær tað vitan, sum kann brúkast til at menna tænastur og arbeiða fyri broytingum.